mandag 3. april 2017

Veit du kven naboen din eigentleg er?

Selskapet var nesten "alle mann, alle" denne kvelden og dei frammøtte hadde lese boka og hatt ei fin lesaroppleving. Det kunne ha enda der, men når vi begynte å grave litt meir i denne boka kom det fram at her var det fleire synspunkt enn berre jubelrop.

Historia  vert fortald etter at ting har skjedd, forteljaren  er Jørgen, gift med Vibeke og far til Vidar og Eyolf. Han arbeider med menneske som har en vanskelig bakgrunn og han er ein roleg og litt bakoverlent mann. Han elskar kona og de har eit bra liv saman. I nabohuset kjem det ein ny familie, Steinar, Liv Merete og Magnus. Steinar er lege og han tek mykje plass, han lyser, alle legg merke til Steinar. Familien som flyttar inn er tilsynelatande velfungerande, men det er noko med Steinar som skaper uro hos både Jørgen og Vibeke. Første gang Jørgen ser Steinar tenker han "Her kjem ein fryktlaus mann" (s.14). Jørgen er lidenskapleg fan av fotballaget West-Ham og pleier saman med vennen Bjørn å reise på tur til London eit par gongar i året. Billettene til neste tur er allereie tinga, men Bjørn blir alvorleg sjuk og kan ikkje dra, men da melder Steinar seg og kven kan si nei til han? Turen blir ikkje slik Jørgen har tenkt seg og uroa han kjenner på ovanfor Steinar berre veks. Alt ser så fint ut på utsida, men kva veit vi eigentleg om menneska rundt oss?

I kritikkane har vi lese at Tore Renberg "punkterer" romanen ved at han avslører kva som har skjedd etter ca 200 sider. Det syntes ikkje fleirtalet av gruppa, snarare tvertom - her fekk vi stemma til Steinar som forklarar kva som førte han inn i denne situasjonen. Det einaste er at forfattaren let Steinar skrive på bokmål(!) - Jørgen  si forteljing er på vakkert nynorsk - dette likte vi ikkje. Andre synspunkt var at forfattaren lurer oss inn i ein måte å sjå hendingane på. Vi får ikkje sjølv oppdage kva det er med Steinar. Det er Jørgen som brukar ord som bygg opp til ei veldig spenning og brukar ord som får oss til å tru at Steinar nærast er demonisk og vil gjere grusomme ting. Dette vert spenning på falske premissar. Vi spurde oss om Jørgen vert prega av jobben sin, slik at han tek med seg måten å se folk på inn i sitt privatliv? Vi får stor sympati med Jørgen og kona Vibeke, men ville vi ha låst oss inn i naboens hus for å sjå etter mistenkelege ting? Det er lett å bli forført av engstelege tankar, når naboen du ikkje er heilt trygg på tek med seg guten din på hyttetur. 
For dei fleste var høgdepunktet i romanen når Steinar kjem med guten til Jørgen og Vibeke på skuldrane ned frå fjellet - eller forfatteren sin omtale av dei einskilde familiemedlemmane til Vibeke, det var fleire som lo berre ved tanken på korleis forfattaren til dømes omtalar svigerfar til Jørgen.
Kva så- var det nokre nedturar? Den tyngste kritikken gjekk på at forfattaren ikkje let lesaren oppdage kva det er med Steinar. Vi vert lurte inn i ein tenkemåte. Trådane er så difuse at vi berre anar at det er noko ekkelt med han. Orda som vert brukte set Steinar i eit spesielt lys, som overgripar av eit eller anna slag. Vi fekk heller ikkje så godt inntrykk av kona til Steinar, kven er ho, kvifor er ho nesten aldri ute, kvifor gjev ho nøkkelen til huset deira til Jørgen og Vibeke når dei reiser på fjellet og kvifor er ho ein heilt anna når dei kjem til hytta? Det er mange lause trådar her og det fekk nokon i Selskapet til å utbryte: dette er lettvint ! 
Vi får sympati med personane i romanen, både med Jørgen og Steinar - etterkvart. Det ga oss noko å tenke på - kor godt kjenner vi eigentleg naboen? - og kva med situasjonar vi observerar, er det alltid rett det vi trur vi ser?
Kor som er - alle deltakarane fekk lyst til å lese meir av Tore Renberg, for han skriv godt, veldig godt!


fredag 10. mars 2017

Mars - og snart klar for neste møte i Selskapet

Sjølv om dagane vert lysare så er det alltid tid for å lese ei god bok. På neste møte i Nordhordland Litterære Selskap skal vi samsnakkast om Tore Renberg si bok Du er så lys. Boka var ei av dei nominerte til P2lyttarane sin litteraturpris. Møtet skal vere på Strilabiblioteket, Frekhaug torsdag 30. mars kl.19.00. Har du lyst til å vere med ta kontakt med biblioteka på Frekhaug eller i Knarvik. Alle er velkomne!

fredag 3. mars 2017

Kaltenburg

Det var ein nølande gjeng som samla seg til samtale om Kaltenburg. Ikkje den vanlege entusiasmen og det lette fråsparket i ganglaget denne gongen, nei. Kva var gale? Meir enn halvparten hadde ikkje lese boka ferdig. Det er ikkje så lett å føre samtale rundt ei halvferdiglese bok, anna enn om til at ein berre måtte leggje boka bort. Og dei som hadde lese boka følte heller ikkje at dei hadde så mykje å bidra med.
I korte trekk handlar boka om dette:
Det er den tyske forfatteren Marcel Beyer som har skreve romanen Kaltenburg. Ein roman om oppvekst og den sterke påverknaden eit menneske kan ha på eit anna. Forteljaren er Hermann Funk som vaks opp i Dresden han fortel historia si til ei dame som skal skrive om Kaltenburg og det er gjennom desse samtalane vi får forteljinga. 
Foreldra til Hermann vert drepne under bombinga av byen i 1945 og han får vekse opp hos vener av familien. Då foreldra flytta til Dresden, faren var botanikar og underviste ved universitetet, blei de vener med forskaren Ludwig Kaltenburg og Hermann beundra han veldig. Ei skremande oppleving med ein tårnfalk førte til at faren inviterte studentane Martin Spengler og Knut Sieverdig heim på middag, dei skulle hjelpe Herrmann med si redsle for fuglar. Dette møtet utvikla seg til eit livslangt venskap mellom dei tre og seinere vert Martin og Knut sitt syn på Kaltenburg eit korrektiv for Hermann. Ludwig Kaltenburg var zoolog og alleire ein berømt, svært eksentrisk forskar som budde i ein villa med en kaiekoloni på loftet, vaktler i stua og fisk i underetasjen. Kaltenburg tek Hermann under sine venger (så og seie) og vil at han skal verte hans etterfølgjar i eitt og alt. Hermann er ein trofast slitar og stiller opp for Kaltenburg med dei ulike arbeidsoppgåvene han får.
Stalin dør i 1953 og for første gang fortel Kaltenburg om opplevingane sine i fangenskap i Russland. Etter denne hendinga begynner Hermann å hugse tilbake på barndommen sin: faren bryt plutseleg med Kaltenburg og han vert aldri meir invitert heim til dei. Kaltenburg var en ærgjerrig person og slik som Øst-Tyskland utvikla seg i løpet av 1950-årene var det viktig å halde seg inne med dei rette personane for å få gode posisjonar. Hermann reagerer på dette og  forhaldet mellom dei endrar seg. Hermann forelskar seg i Klara Hagemann og vert via kontaktar invitert til heimen til familien Hagemann. I denne familien er kultur og filosofi viktige samtaletema, dette var heller kontroversielt på den tida. Klara les Proust og er totalt oppslukt av verket På sporet av den tapte tid, denne lesinga skal følge henne gjennom heile livet og vert tilfluktstaden hennar når livet  vert for vanskeleg. Dei to venene Martin og Knut kom tidleg på kant med Kaltenburg, eigentlig for bagatellar tenkjer Hermann, men når han reflekterar over kva Kaltenburg driv på med i Berlin og kva han har gjort under krigen, ser han at han må bryte med Kaltenburg.

Kaltenburg er ei bok som handlar  om å leve i eit totalitært samfunn, der samfunnsmessige strukturar grip inn i psyken til menneskja som bur der. Det som er mest synleg i denne boka er det usynlege. Alt som har vore teia om. Kan hende var dette ein av frustrasjonane rundt lesinga. Vi ana at hadde vi hatt meir kjennskap til det austtyske samfunnet i perioden frå 1945 til murens fall ville vi ha kunne fanga opp fleire leietrådar i teksten som no var skjulte for oss. Til dømes las vi i ei av bokomtalene at dette var ein nøkkelroman. Men når vi ikkje kjende til personane som var portretterte gav heller ikkje det oss noko vi kunne orientere oss etter. Fleire gav opp boka etter dei omstendelege skildringane av kaiene og deira liv, side opp og side ned. Kva ville forfattaren eigentleg med fokuseringa på fuglane? Gruppa kom ikkje fram til  noko eintydig svar her.
Men det var og nokon i gruppa som trass i at dei ikkje skjøna alt sette pris på sjølve skrivemåten og kor godt forfattaren klarte å formidle korleis usynlege strukturar legg føringar for liva til individa.

torsdag 29. desember 2016

Kva skal vi gjere i 2017?

Vi skal starte 2017 med å samtale om romanen Kaltenburg av den tyske forfattaren Marcel Beyer. Det er førebels den siste av dei utvalde bøkene av tysk samtidslitteratur.

Vi møtest torsdag 26. januar 2017 kl.19.00 på Strilabiblioteket avdeling Knarvik.

Vi skal etterpå sjå om det er bøker nominert til P2 lyttarane sin romanpris 2016, det er verd å lese. Vi vel bøker på møtet i januar og så får vi sjå korleis våren blir.

Velkommen til ny lesesesong!

mandag 21. november 2016

Vegen tilbake til språket

Selskapet samla seg litt før vanleg tid og kasta seg med ein gong over boka "Du skal ikke dø". Hovudpersonen vaknar opp og skjønar ikkje kor ho er eller kva som har skjedd. Langsamt vert det klart at ho har hatt ein hjerneblødning og ho hugsar ingenting frå livet sitt. Etter som dagane går hugser ho stadig meir. Ho oppdagar at ho hadde hatt eit forhold til ei transe-kvinne og at ho var i ferd med å reise frå mannen sin. Ho er psykolog og forfattar, ho har fem barn, to frå eit tidlegare forhold og tre barn med sin noverande mann. Ho klarer ikkje snakke skikkeleg, men tankane er det ikkje noko gale med. Det er strevsamt å komme tilbake til eit så normalt liv som mogeleg og vi merka oss hennar raseri, men og den barske humoren som låg bak tankane hennar og observasjonane ho gjorde seg.
Er heltinna vår eigentleg ein sympatisk person? Nei, det er ho ikkje. Ho er sterk, ho tek seg av barn, hus og jobb. Selskapet var ganske sikre på at ho ikkje ville flytte frå mannen sin, men berre plage han litt. Han hadde jo forelska seg i hennar beste(?) venninne og flytta ut av huset - før han ombestemte seg og flytta heim att.
Høgdepunkta i denne romanen er miljøskildringa av Aust-Tyskland, det er genuint og det fyller ut bilete vi har frå andre bøker. Vi lo godt av omtalen av bilen som ikkje kunne køyre i oppoverbakkar og han, den stakkars venen som skulle flytte til Sverige - landet han såg på som den siste kommunistiske utposten.
Forfattaren opplevde sjølv i 2002 å få hjerneblødning og denne erfaringa, gjer at det ho skriv om kampen for å komme tilbake til eit normalt liv er truverdig. Vegen tilbake til språket og livet utanfor institusjonen er gripande, sjølv om Selskapet var noko delte i dette.
Vi undra oss over at ho ikkje sakna barna sine, ho synte inga teikn på takksemd for det personar rundt henne gjorde for henne. Mannene hennar kjem kvar dag og besøker henne, men ho synest heller det er plagsamt med så mykje besøk...
Ho har eit analytisk blikk på seg sjølv, men gjev liten plass for andre menneske.
Dette er ikkje ei trist bok,med det dramatiske temaet og dei få lyspunkta i romanen er det merkeleg at ho ikkje er trist. Vi lo heller av hovedpersonen sine opprør og observasjonar, ein av medpasientane kallar ho for "den defekte" - det var verre for han enn for ho. Rå dame, får vi seie.

mandag 7. november 2016

Novembermøte

Du skal ikke dø av Kathrin Schmidt er neste bok Selskapet skal lese av tysk samtidslitteratur. Denne romanen fekk den tyske bokhandlarprisen i 2009!
Vi samtalar om boka torsdag 17. november kl.18.00 (merk tida) på Meland bibliotek - Strilabiblioteket, Frekhaug
Det er grunn til å merke seg at same dag kl.19.00, på same stad kjem Christine Hamm, professor i Nordisk litteratur ved Universitetet i Bergen og heldt føredrag om "Den norske romanen". Velkomne til begge hendingane!

lørdag 8. oktober 2016

Ein får meir med av ei bok ein må kjempe med


Det var tid for første møtet der vi skulle snakke om tysk samtidslitteratur og valet hadde falle på Kruso av Lutz Seiler.

 Boka starter i 1989 med Edgar som er student ved universitetet i Halle. Kjærasten G har omkome i ei ulykke og sjølv er han nær eit samanbrot. Han reiser til Hiddensee kor han får sommarjobb i oppvasken på restauranten Klausner. Hiddensee var på denne tida kjend som ein tilfluktstad for intellektuelle og kunstnarar om sommaren. Øya ligg berre fem mil frå den danske kysten, noko som førde til at mange prøvde å rømme frå DDR til vesten i dette området.
Det er eit rikhaldig galleri av personlegdomar som er tilsette på restauranten og dei vert alle omtalta som "besetningen", altså som på ein båt. Edgar eller Ed som han blir kalla går ned til stranda og der finn han kadaveret av ein rev som han legg i ei hole og den daude reven vert samtalepartnaren hans. 
Det er vennskapen med den karismatiske Alexander Krusowitsch eller Kruso som er hovuddrivkrafta i romanen. Kruso fører Ed inn i ei verd av ritualar, festar og ikkje minst tankar om fridom og omsorg for "dei skipbrudne". Kruso opplevde at den kjære storesøstera hans, Sonja forsvann, dei var på stranda og ho ba han sitte og vente på henne - ho kom aldri tilbake. 
Når sommarsesongen på Klausner går mot slutten er det fleire av dei tilsette som blir borte, vi veit ikkje om dei har flykta eller berre reist vekk, men hele etablissementet bryt sakte saman og forholdet mellom Ed og Kruso avspeglar dette.

Samtalen bar nok litt preg av at det var fleire som ikkje hadde lese og i tillegg nokon som ikkje var ferdige.
Alle meinte dette var ei vanskeleg tilgjengeleg bok. Ho var tunglese, mellom anna av di det ikkje var nokre lette passasjar du raskt kunne «skumme over», her var alt meiningsbærande. Setningsoppbygginga er prega av  lange setningar, ofte med innskotne parentesar. Men det som gjer boka vanskeleg tilgjengeleg er og med på å skjerpe tankane og utløyse refleksjonar. Brita trefte spikaren på hovudet:  «Ein får med meir av ei bok ein må kjempe med!».
Vi drøfta litt kva denne gjengen av outsidarar eigentleg var på jakt etter. Kruso står sjølv på staden kvil, og kan ikkje anna (søstra har jo bede han om å bli ståande der på stranda å vente..) Når vi høyrde omtale om at dette var ei bok som omhandla tida rett før og etter murens fall, tenkte vi oss at det var ei politisk bok, men her møter vi meir personar i krise og jakt på eigen identitet, der det som skjer i samfunnet rundt berre fungerer som bakgrunnsstøy. Likevel spelar den stengde grensene ei viktig rolle som eit bilete for menneskeleg lenkt, sjølv om det for Kruso var viktig å få fram at du finn ikkje fridomen i forbrukarsamfunnet i Vest – men i ditt eige indre. Boka skrifter synsvinkel i Epilogen når Ed vil skape eit minne for dei som drukna under flukta til Danmark. Denne avslutninga er som eit forsøk på å komme vidare i livet for Ed, og på eit vis fekk vi godt håp for han.

Så er spørsmålet om denne boka vert ei av dei vi vil hugse i lang tid eller om ho snart er gløymd, kven veit?